روایت تاریخی

تمام مورخین سال ولادت امام موسی کاظم علیه‌السلام را ۱۲۸ هجری نوشته‌اند اما مرحوم کلینی، شهید اول، ابن شهر آشوب و ابن جوزی علاوه بر سال ۱۲۸ می‌نویسند به گزارشی هم در سال ۱۲۹ هجری متولد شده است. مرحوم کلینی، الکافی ج۱ ص ۴۷۶، ابن جوزی تذکرة الخواص ص ۳۱۲، ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب ج۴ ص ۳۲۳، ابوعبدالله عاملی( شهید اول)، الدروس ص ۱۵۴، در خصوص محل تولد نیز همگی منطقه ابواء ( محلی بین مکه و مدینه) را نقل کرده‌اند و روز ولادت امام موسی کاظم علیه‌السلام را هفتم صفر اعلام نموده‌اند. علامه طبرسی، اعلام الوری ج۲ص ۶، فتال نیشابوری، روضة الواعظین ج ۱ ص ۲۲۱، ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب ج۴ ص ۳۲۳، ابوعبدالله عاملی( شهید اول)، الدروس ص ۱۵۴، محدث اربلی کشف الغمه ج ۱ ص ۱۶؛ رفيع الدين جيلانى؛‏ الذريعة إلى حافظ الشريعة ج ۲ ص ۱۲۳، علامه مجلسی، بحارالأنوار ج ۴۸ ص ۱، علامه مجلسی جلاءالعیون ص ۸۹۲ و مرآة العقول ج ۶ ص ۳۷؛ سید محسن امین حسینی عامِلی اعیان الشیعه ج ۲ ص ۱۷۸؛  علامه بحرانی؛ عوالم العلوم ج ۲۱ص ۱۶، شیخ عباس قمی؛ منتهی الآمال ص ۱۴۶۳ و  فیض العلام  ص۲۴۳ و .....  در کتاب اعلام الورى است که مادرش كنيزى فرزنددار بنام حميده بربريه بود او را حميده پاك نهاد می‌گفتند. مدت امامت آن جناب ۳۵ سال بود كه در بيست سالگى به امامت رسيد.

امام کاظم علیه‌السلام مدت بیست سال با پدر بزرگوارش زندگی کرد و در سن بيست سالگى منصب امامت به ایشان رسيد، پس از شهادت امام صادق علیه‌السلام سى و پنج سال زندگی کرده و در جایگاه امامت به هدایت مردم پرداختند، در زمان امامت موسى بن جعفر علیه‌السلام منصور دوانيقى حكومت می‌كرد پس از او پسرش مهدى ده سال زمامدار بود، بعد از مهدى پسر او هادى بنام موسى بن محمّد يك سال و يكماه حكومت داشت. بعد خلافت در اختيار هارون پسر محمّد كه مشهور به رشيد بود قرار گرفت. پانزده سال پس از حكومت هارون موسى بن جعفر علیه‌السلام بوسيله سم در زندان سندى بن شاهك به شهادت رسید و در مدينة السلام (بغداد) در قبرستان معروف به قبرستان قريش دفن شد علامه مجلسی، بحارالأنوار ج۴۸ ص ۱ و ۲  

شیخ صفار در بصائر الدرجات می‌نویسد ابو بصير گفت: سالى كه موسى بن جعفر علیه‌السلام متولد شد من در خدمت حضرت صادق علیه‌السلام بودم، وارد ابواء كه شديم امام براى ما و اصحاب سفره‏اى مرتب و عالى ترتيب داد مشغول غذا خوردن بوديم كه حميده پيغام داد حالت زايمان بمن دست داده طبق دستور شما كه فرموده بودى در هنگام تولد اين فرزند شما را مطلع كنم اينك اطلاع دادم. حضرت صادق علیه‌السلام با شادى و خوشحالى از جاى حركت كرد طولى نكشيد كه با خنده و خوشحالى تمام آستين بالا زده بود برگشت. گفتم: خدا شما را خندان داشته باشد و چشمتان روشن باد، بالاخره چه شد كار حميده؟ فرمود: خدا بمن پسرى عنايت فرمود كه بهترين موجود روى زمين است. جريانى را حميده برايم نقل كرد كه من خود از او بهتر می‌دانستم. عرض كردم: آقا، حميده چه گفت؟ فرمود: حميده می‌گفت: هنگام تولد با دو دست روى زمين آمد و سر بسوى آسمان بلند نمود باو گفتم اين نشانه پيامبر و جانشينان بعد از او است.

عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي السَّنَةِ الَّتِي وُلِدَ فِيهَا ابْنُهُ مُوسَى ع فَلَمَّا نَزَلْنَا الْأَبْوَاءَ  وَضَعَ لَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع الْغَدَاءَ وَ لِأَصْحَابِهِ وَ أَكْثَرَهُ وَ أَطَابَهُ فَبَيْنَا نَحْنُ نَتَغَدَّى إِذْ أَتَاهُ رَسُولُ حَمِيدَةَ أَنَّ الطَّلْقَ قَدْ ضَرَبَنِي وَ قَدْ أَمَرْتَنِي أَنْ لَا أَسْبِقَكَ بِابْنِكَ هَذَا فَقَامَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ فَرِحاً مَسْرُوراً فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ عَادَ إِلَيْنَا حَاسِراً عَنْ ذِرَاعَيْهِ ضَاحِكاً سِنُّهُ فَقُلْنَا أَضْحَكَ اللَّهُ سِنَّكَ وَ أَقَرَّ عَيْنَكَ مَا صَنَعَتْ حَمِيدَةُ فَقَالَ وَهَبَ اللَّهُ لِي غُلَاماً وَ هُوَ خَيْرُ مَنْ بَرَأَ اللَّهُ وَ لَقَدْ خَبَّرَتْنِي عَنْهُ بِأَمْرٍ كُنْتُ أَعْلَمُ بِهِ مِنْهَا قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ مَا خَبَّرَتْكَ عَنْهُ حَمِيدَةُ قَالَ ذَكَرَتْ أَنَّهُ لَمَّا وَقَعَ مِنْ بَطْنِهَا وَقَعَ وَاضِعاً يَدَيْهِ عَلَى الْأَرْضِ رَافِعاً رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَأَخْبَرْتُهَا أَنَّ تِلْكَ أَمَارَةُ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ أَمَارَةُ الْإِمَامِ مِنْ بَعْدِهِ. شیخ صفار، بصائر الدرجات ج ۹ ص ۱۲۹، علامه مجلسی، بحارالأنوار ج ۴۸ ص ۲،

در محاسن برقى است که منهال قصاب گفت: من از مكه بطرف مدينه رهسپار شدم گذارم بابواء افتاد و آن روز براى حضرت صادق علیه‌السلام در ابواء فرزندى متولد شده بود من يك روز جلوتر از ايشان به مدينه وارد شدم. امام صادق علیه‌السلام وقتى به مدينه رسيد سه روز مردم را اطعام كرد من نيز جزو كسانى بودم كه از اطعام آن جناب استفاده نمودم هر روز كه می‌رفتم آنقدر غذا می‌خوردم كه كاملا سير می‌شدم تا فردا ديگر چيزى نمی‌خوردم، خَرَجْتُ مِنْ مَكَّةَ وَ أَنَا أُرِيدُ الْمَدِينَةَ فَمَرَرْتُ بِالْأَبْوَاءِ وَ قَدْ وُلِدَ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَسَبَقْتُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ وَ دَخَلَ بَعْدِي بِيَوْمٍ فَأَطْعَمَ النَّاسَ ثَلَاثاً فَكُنْتُ آكُلُ فِيمَنْ يَأْكُلُ فَمَا آكُلُ شَيْئاً إِلَى الْغَدِ حَتَّى أَعُودَ فَآكُلَ فَمَكَثْتُ بِذَلِكَ ثَلَاثاً أَطْعَمُ حَتَّى أَرْتَفِقَ ثُمَّ لَا أَطْعَمُ شَيْئاً إِلَى الْغَد المحاسن برقی ج ۲ ص ۴۱۸، علامه مجلسی، بحارالأنوار ج ۴۸ ص ۴،

اما در خصوص انتخاب مادر امام کاظم علیه‌السلام عيسى بن عبد الرحمن از پدر خود نقل كرد كه پسر عكاشة بن محصن اسدى خدمت حضرت باقر رسيد. امام صادق علیه‌السلام نيز ايستاده بود بحضرت باقر علیه‌السلام عرض كرد: چرا حضرت صادق علیه‌السلام را داماد نمی‌كنى موقع دامادى اوست در جلو امام كيسه ‏اى پر از دينار قرار داشت كه آن مهر شده بود فرمود: بزودى برده‏ فروشى از اهل بربر وارد منزل ميمون خواهد شد كنيزى از او برايش به همين دينارهائى كه در اين كيسه است می‌خرم.

مدتى گذشت روزى خدمت آن جناب رسيديم فرمود: آن برده فروشى كه گفته بودم آمده اكنون با همين كيسه پول از او يك كنيز بخريد. ما رفتيم پيش برده فروش گفت هر چه كنيز داشتم فروختم فقط دو كنيز ديگر باقى مانده كه هر دو مريض هستند يكى از آنها نزديك به بهبودى است. گفتم بياور آن دو را ببينم. هر دو كنيز را آورد. گفتيم همين كنيزى كه بيماريش بهتر شده چند می‌فروشى؟

گفت هفتاد دينار گفتيم كمتر كن. گفت از هفتاد دينار كم نمی‌كنم. گفتيم: بهر مبلغى كه در اين كيسه پول هست می‌خريم نمي دانيم در اين كيسه چقدر است. مرديكه موهاى سر و ريشش سفيد بود حضور داشت او گفت مهر از كيسه برداريد و بشماريد. برده فروش گفت: باز نكنيد اگر يك شاهى از هفتاد دينار كمتر باشد نمي دهم، آن پيرمرد گفت شما باز كنيد.

كيسه را گشوديم و شمرديم درست هفتاد دينار بدون كم و زياد. كنيز را برديم خدمت حضرت باقر علیه‌السلام امام صادق علیه‌السلام نيز حضور داشت جريان را عرض كرديم، حمد و سپاس خدا را بجاى آورد بكنيز فرمود اسم تو چيست؟ جواب داد: حميده. فرمود پسنديده هستى در دنيا و شايسته هستى در آخرت اكنون بگو ببينم بيوه هستى يا بكر گفت بكر هستم.

فرمود: چطور ممكن است بكر باشى با اينكه هر كنيزى كه بدست اين برده فروشان بيافتد او را سالم نمي گذارند. گفت نسبت بمن نيز همين تصميم را داشت ولى هر وقت نزديك می‌شد خداوند پيرمردى كه موى سر و صورتش سفيد شده بود بر او مسلط می‌كرد مرتب به چهره‏ اش می‌زد تا از تصميم خود منصرف می‌شد چندين مرتبه اين كار را كرد كه او را مانع شد. حضرت باقر بامام صادق علیه‌السلام فرمود: جعفر اين كنيز را داشته باش كه براى تو از او بهترين فرد روى زمين بنام موسى بن جعفر متولد خواهد شد.

قَالَ‏ دَخَلَ ابْنُ عُكَّاشَةَ بْنِ مِحْصَنٍ الْأَسَدِيُّ عَلَى أَبِي جَعْفَرٍ فَكَانَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه‌السلام فَقَالَ لِأَبِي جَعْفَرٍ لِأَيِّ شَيْ‏ءٍ لَا تُزَوِّجُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه‌السلام فَقَدْ أَدْرَكَ التَّزْوِيجَ وَ بَيْنَ يَدَيْهِ صُرَّةٌ مَخْتُومَةٌ فَقَالَ سَيَجِي‏ءُ نَخَّاسٌ مِنْ أَهْلِ بَرْبَرَ يَنْزِلُ دَارَ مَيْمُونٍ فَنَشْتَرِي لَهُ بِهَذِهِ الصُّرَّةِ جَارِيَةً قَالَ فَأَتَى لِذَلِكَ مَا أَتَى فَدَخَلْنَا يَوْماً عَلَى أَبِي جَعْفَرٍ ع فَقَالَ أَ لَا أُخْبِرُكُمْ عَنِ النَّخَّاسِ الَّذِي ذَكَرْتُهُ لَكُمْ قَدْ قَدِمَ فَاذْهَبُوا وَ اشْتَرَوْا بِهَذِهِ الصُّرَّةِ مِنْهُ جَارِيَةً فَأَتَيْنَا النَّخَّاسَ فَقَالَ قَدْ بِعْتُ مَا كَانَ عِنْدِي إِلَّا جَارِيَتَيْنِ مَرِيضَتَيْنِ إِحْدَاهُمَا أَمْثَلُ مِنَ الْأُخْرَى قُلْنَا فَأَخْرِجْهُمَا حَتَّى نَنْظُرَ إِلَيْهِمَا فَأَخْرَجَهُمَا فَقُلْنَا بِكَمْ تَبِيعُ هَذِهِ الْجَارِيَةَ الْمُتَمَاثِلَةَ قَالَ بِسَبْعِينَ دِينَاراً قُلْنَا أَحْسِنْ قَالَ لَا أَنْقُصُ مِنْ سَبْعِينَ دِينَاراً فَقُلْنَا نَشْتَرِيهَا مِنْكَ بِهَذِهِ الصُّرَّةِ مَا بَلَغَتْ وَ مَا نَدْرِي مَا فِيهَا فَكَانَ عِنْدَهُ رَجُلٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ قَالَ فَكُّوا الْخَاتَمَ وَ زِنُوا فَقَالَ النَّخَّاسُ لَا تَفُكُّوا فَإِنَّهَا إِنْ نَقَصَتْ حَبَّةً مِنَ السَّبْعِينَ لَمْ أُبَايِعْكُمْ قَالَ الشَّيْخُ زِنُوا قَالَ فَفَكَكْنَا وَ وَزَنَّا الدَّنَانِيرَ فَإِذَا هِيَ سَبْعُونَ دِينَاراً لَا تَزِيدُ وَ لَا تَنْقُصُ فَأَخَذْنَا الْجَارِيَةَ فَأَدْخَلْنَاهَا عَلَى أَبِي جَعْفَرٍ ع وَ جَعْفَرٌ ع قَائِمٌ عِنْدَهُ فَأَخْبَرْنَا أَبَا جَعْفَرٍ ع بِمَا كَانَ فَحَمِدَ اللَّهَ ثُمَّ قَالَ لَهَا مَا اسْمُكِ قَالَتْ حَمِيدَةُ فَقَالَ حَمِيدَةٌ فِي الدُّنْيَا مَحْمُودَةٌ فِي الْآخِرَةِ أَخْبِرِينِي عَنْكِ أَ بِكْرٌ أَمْ ثَيِّبٌ قَالَتْ بِكْرٌ قَالَ كَيْفَ وَ لَا يَقَعُ فِي يَدِ النَّخَّاسِينَ شَيْ‏ءٌ إِلَّا أَفْسَدُوهُ قَالَتْ كَانَ يَجِي‏ءُ فَيَقْعُدُ مِنِّي مَقْعَدَ الرَّجُلِ مِنَ الْمَرْأَةِ فَيُسَلِّطُ اللَّهُ عَلَيْهِ رَجُلًا أَبْيَضَ الرَّأْسِ وَ اللِّحْيَةِ فَلَا يَزَالُ يَلْطِمُهُ حَتَّى يَقُومَ عَنِّي فَفَعَلَ بِي مِرَاراًوَ فَعَلَ الشَّيْخُ مِرَاراً فَقَالَ يَا جَعْفَرُ خُذْهَا إِلَيْكَ فَوَلَدَتْ خَيْرَ أَهْلِ الْأَرْضِ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ علیه‌السلام ‏قطب راوندی، الخرائج والجرائح ص ۱۹۷، علامه مجلسی، بحارالأنوار ج ۴۸ ص ۶،

تاریخ صحیح ولادت امام کاظم چه زمانی است؟؟

از چند سده قبل ( تقریبا از سده دوم هجری تا قرن پانزدهم) تا سال ۱۳۹۴هجری در تمامی کتب تاریخی و همچنین تقویم‌های سالیانه ولادت امام کاظم علیه‌السلام را در هفتم صفر اعلام کرده و به طبع آن در مساجد و هیات‌های حسینی نیز در این روز اشعار مولودی و یا مدح امام کاظم علیه‌السلام نیز خوانده می‌شد چرا که تقریبا تمام کتب تاریخی که به تعیین روز ولادت امام کاظم علیه‌السلام پرداخته‌اند همگی روز هفتم صفر را اعلام کرده‌اند که برای نمونه می‌توان که کتب علامه طبرسی، اعلام الوری ج۲ص ۶، فتال نیشابوری، روضة الواعظین ج ۱ ص ۲۲۱، ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب ج۴ ص ۳۲۳، ابوعبدالله عاملی( شهید اول)، الدروس ص ۱۵۴، محدث اربلی کشف الغمه ج ۱ ص ۱۶؛ رفيع الدين جيلانى؛‏ الذريعة إلى حافظ الشريعة ج ۲ ص ۱۲۳، علامه مجلسی، بحارالأنوار ج ۴۸ ص ۱، علامه مجلسی جلاءالعیون ص ۸۹۲ و مرآة العقول ج ۶ ص ۳۷؛ سید محسن امین حسینی عامِلی اعیان الشیعه ج ۲ ص ۱۷۸؛  علامه بحرانی؛ عوالم العلوم ج ۲۱ص ۱۶، شیخ عباس قمی؛ منتهی الآمال ص ۱۴۶۳ و  فیض العلام  ص۲۴۳ و ..... اشاره نمود

البته بسیاری از علما و مورخین نیر همچون از ابن سعد الطبقات، کلینى در اصول کافی، شیخ مفید در الارشاد؛ شیخ طوسى در التهذیب؛  طبرى در تاریخ الامم و الملوک؛ خطیب بغدادی در تاریخ بغداد؛ ابن‏جوزى در تذکرة الخواص و . . . . . . بدون اشاره به ماه تولد امام کاظم علیه‌السلامفقط سال ولادت ایشان را بیان کرده‌اند!!

در سال‌های ۱۳۹۱و ۱۳۹۲شمسی در صداو سیمای ایران در روز هفتم صفر به مناسبت ولادت امام کاظم علیه‌السلام برنامه‌های شادی پخش می‌شد. همچنین در بعضی از هیات‌ها هم به این مناسبت مولودی خوانی و کف زنی‌هایی صورت می‌گرفت که با توجه به اینکه ماه صفر ماه حزن اهل بیت است و از آن مهمتر به روایت معتبر این روز سالروز شهادت امام مجتبی علیه‌السلام نیز هست؛ برنامه‌های صدا و سیما و کف‌زدن بعضی از هیات‌ها موجب اعتراض بعضی از مراجع و علما واقع شد!!!

با توجه به آنچه در بالا آمد عده‌ای از محققین به این فکر افتادند که تاریخ دیگری برای ولادت امام کاظم علیه‌السلام تعیین کنند و به همین جهت با تحقیق در کتب تاریخی و جمع بندی‌های مطالب البته بطور کاملا ناقص روزهایی را به عنوان سالروز ولادت امام کاظم علیه‌السلام تعیین کردند!!! لذا با پیگیری‌های متعدد تعدادی از آقایان از سال ۱۳۹۴در تقویم رسمی کشور روز (۱۵یا ۱۸یا و نهایتا ۲۰) ذیحجه به عنوان سالروز ولادت امام کاظم علیه‌السلام ثبت و ابلاغ شد!!!

اما استنادات و استدلال‌ها مدافعین سالروز ولادت امام کاظم علیه‌السلام در ماه ذیحجه

۱ـ اولین استناد این مدافعان ماه ذیحجه روایتی از امام عسکری علیه‌السلام در کتاب دلائل الامامیه طبری شیعه است که عین روایت اینگونه است: قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الثَّانِي (علیه‌السلام): وُلِدَ بِالْأَبْوَاءِ، بَيْنَ مَكَّةَ وَ الْمَدِينَةِ، فِي شَهْرِ ذِي الْحِجَّةِ سَنَةَ مِائَةٍ وَ سَبْعَةٍ وَ عِشْرِينَ مِنَ‏ الْهِجْرَةِ؛ ترجمه: امام عسکری علیه‌السلام فرمودند: امام کاظم علیه‌السلام در ابواء بین مکه و مدینه در ماه ذی الحجه سال ۱۲۷ هجری به دنیا آمدند. دلائل الامامیه ص ۳۰۳

جدای از نقدهای فراوانی که به کتاب دلائل امامیه وارد است و عده‌ای نیز با استنادات متعدد این کتاب را تالیف طبری ندانسته بلکه منسوب به طبری اعلام کرده‌اند و بسیاری از علما نیر این کتاب را جزء کتب تحریفی معرفی کرده‌اند در بررسی خود این روایت نیز به اشکالات متعددی برخورد می‌کنیم که در زیر به چند نمونه اشاره می‌کنیم

الف) بین طبری و امام عسکری علیه‌السلام بیش از سه قرن فاصله هست و همانطور که مشاهده می‌فرمائید طبری این روایت را مستقیما و بدون هیچ واسطه‌ای از امام عسکری علیه‌السلام نقل می‌کند که با توجه به بیش از ۳۰۰سال فاصله این امری است ناممکن

ب) این روایت مغایر روایات متعدد معتبر علمای قبل از طبری است که سالروز ولادت را در هفتم ماه صفر اعلام کرده‌اند که در بالا تعدادی از اسناد را تقدیم کردیم!! حتی تعیین سال ۱۲۷هجری نیز مغایر تمام کتب سده‌های قبل و بعد از کتاب طبری است و هیچ جای دیگری چنین سالی تعیین نشده که دلیل دیگری بر نامعتبری این روایت است!!!

ج) روایت طبری کاملا منفرد است!! نه تنها قبل از ایشان هیچ یک از علما چنین تاریخی را ذکر نکرده‌اند بلکه حتی و هیچ یک از علمای بعد از ایشان هم روایت طبری را بازنشر نداده‌اند ( احتمالا به خاطر اینکه می‌دانستند این روایت صحیح نیست) به عنوان مثال سیدبن طاوس که نسخه کامل کتاب طبری را در اختیار داشته و در کتاب اقبال الأعمال تمام روایات متعدد ولادت و شهادت ائمه علیهم‌السلام را ذکر کرده است از بازنشر روایت طبری خوداری کرده است!!! و حتی علامه مجلسی در بحارالانوار با وجود اینکه روایات ضعیف را هم به دلیل جامعیت کتابش نقل می‌کرده است اما از بازنشر این روایت نقل شده از طبری خوداری کرده است همچنان که شیخ عباس قمی و دیگر علما همین رویه را در پیش گرفته‌اند و تمام اینها اسناد مکمل نامعتبر بودن این روایت است!!!

اما با تمام ایرادات گفته شده و گفته نشده این روایت؛ نکته قابل تامل اینجاست که حتی در این روایت نامعتبر هم روزی تعیین نشده و فقط اشاره به ولادت در ماه ذیحجه شده است و تعیین روز ( ۱۵، یا ۱۸؛ یا ۲۰) ذیحجه تاریخی کاملا ساختگی و بر اساس حدس و گمانه‌زنی است!!

2ـ دومین استناد و استدلال مدافعین ولادت امام کاظم علیه‌السلام در ماه ذیحجه دو روایت نقل شده از ابوبصیر و منهال قصاب است که این دو نفر در روایات جداگانه‌ای نوشته‌اند که در منزل ابواء بین مکه و مدینه خدمت امام صادق علیه‌السلام رسیدند و در آن زمان که در محضر امام علیه‌السلام بودند از خیمه زنان به امام صادق علیه‌السلام خبر دادند که فرزندت موسی متولد شد و ...

جدای از نقدهایی که به این روایت‌ها از نظر سندی وارد شده است که حتی موجب شده علامه مجلسی نیز بعد از نقل روایت آن را ضعیف بخواند، روایت منهال تنها در کتاب "المحاسن" برقی و با عبارت: خَرَجْتُ مِنْ مَکَّةَ وَ أَنَا أُرِیدُ الْمَدِینَةَ فَمَرَرْتُ بِالْأَبْوَاءِ وَ قَدْ وُلِدَ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه‌السلام مُوسَى...  نقل شده است و همانطور که ملاحظه می‌فرمائید در این روایت هیچ حرفی از برگزاری مراسم حج و یا ماه ذیحجه نیست و ممکن است در ممکن است در هر ماه دیگری باشد؛ پس نتیجه آنکه استناد به روایت منهال در المحاسن منطقی نیست و فاقد وجاهت منطقی و عقلی است!!!

اما  روایت ابوبصیر در چهار کتاب "المحاسن"، "بصائرالدرجات"، "الکافی" و دلائل الإمامه با جملات متفاوت نقل شده است که خود جای سوال و ابهام است!!! در دو کتاب بصائرالدرجات و دلائل الإمامه با عبارت:  کنت مع (عند، خ.ل) أبی عبدالله فی السنة التی ولد فیها ابنه موسی فلما نزلنا الأبواء... » ذکر شده است که در این دو کتاب هم نه حرفی از ماه ذیحجه است و نه حرفی از اعمال حج!!! ولی  در دو کتاب المحاسن و الکافی با عبارت: حَجَجْنَا مَعَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه‌السلام فِی السَّنَةِ الَّتِی وُلِدَ فِیهَا ابْنُهُ مُوسَى علیه‌السلام فَلَمَّا نَزَلْنَا الْأَبْوَاءَ ...» ثبت شده؛ یعنی اینکه در برگشت از حج در منزل ابواء خدمت امام صادق علیه‌السلام رسیدیم و .... که در توضیح آن چند نکته لازم است!!

الف) در این روایت معلوم نیست حج تمتع بوده است و یا حج عمره!!! در گزارشات و روایات متعدد از حج عمره هم با عنوان حج استفاده شده است و ممکن است در برگشت از حج عمره بوده باشد و نمی‌توان بطور قطع گفت حتماْ حج تمتع بوده است!!!

ب) اگر فرض را بر این بگذاریم که حج تمتع بوده است ( هرچند تصریحی وجود ندارد و فقط حدس و گمان است) باز هم از کجا معلوم که امام صادق علیه‌السلام مدت بیشتری را بعد از اعمال حج در مکه نمانده است و در اواخر ماه محرم حرکت نکرده باشند؟؟ و یا اینکه اگر در ماه ذیحجه از مکه خارج شده باشند بخاطر وضعیت خاص همسرشان در ابواء برای مدت طولانی‌تری اقامت کردند که موارد مشابه اقامت در ابواء در تاریخ گزارش شده است!!!

ج) با توجه به نزدیک بودن فرضی زمان ولادت امام کاظم علیه‌السلام در دهه دوم ماه ذیحجه و وضعیت خاص حاملگی و... مادر امام کاظم علیه‌السلام، بسیار بعید است امام صادق علیه‌السلام تنها چند روز قبل از ولادت؛ همسرش را با آن وضعیت و با عجله از مکه خارج کرده و راهی بیابان کنند و .....

با تمام ایرادات گفته شده و نشده این دو روایت اما اگر دقت بفرمائید می‌بینیم حتی در این دو روایت هم نه تنها اشاره مستقیم به ماه ذیحجه نشده است بلکه حتی هیچ روزی هم تعیین نشده و تعیین روز برای ولادت که بعضاْ با اختلاف چند روز را در ماه ذیحجه اعلام کرده‌اند تاریخی کاملا خیالی و بر اساس حدس و گمان است و اصلا مستند نیست!!! به عنوان مثال در سایت اطلاع رسانی حوزه علمیه قم در تاریخ ۱۳۹۸/۵/۱۳ در گزارشی تحلیلی روز ۱۵ذیحجه ( برای مشاهده این گزارش در سایت حوزه در همین جا کلیک کنید)  و در همان روز در گزارش تحلیلی دیگری ۲۰ذیحجه اعلام می‌شود ( برای مشاهده این گزارش در سایت حوزه در همین جا کلیک کنید)  سایر مقالات و کتب امروزی نیز همچون سایت حوزه دارای اختلافات چنینی بودند و سرانجام بعد از چند سال کشمکش و .... در اقدام مصلحتی بر روی تاریخ ساختگی ۲۰ذیحجه توافق کردند !!!!

با توجه به آنچه گذشت در می‌یابیم که تعیین سالروز ولادت امام کاظم علیه‌السلام در ماه ذیحجه مبنای علمی و تاریخی ندارد و صرفاْ بخاطر اینکه صدا و سیما و بعضی از هیات‌ها در سالروز شهادت امام مجتبی علیه‌السلام در هفتم صفر ( به روایتی) رعایت شأن اهل بیت علیه‌السلام را نمی‌کردند چنین تاریخ ساختگی را تعیین کرده‌اند که استدلال کاملا نادرستی است!!! لازم به ذکر است که در استفتاء از بعضی از مراجع همچون آیت الله بهجت و ...... این حضرات فرموده بودند که رعایت حزن ائمه علیه‌السلام بر شادی آنان متقدم و لازم است و بهتر است در هفتم صفر مدح و منقبت امام کاظم علیه‌السلام خوانده شود و از کف‌زنی خوداری شود که از جواب استفتاءها می‌توان نتیجه گرفت حتی مراجع هم قائل به ولادت امام کاظم علیه‌السلام در ماه صفر هستند و اگر ولادت آن امام را در ماه ذیحجه معتبر می‌دانستند قطعاْ بجای توصیه به خواندن مدح و منقبت مردم به برگزاری جشن‌ها در آن ماه ذیحجه راهنمایی می‌کردند!!!!